CÁNH TẢ CÁNH HỮU – ĐỊNH NGHĨA CỔ ĐIỂN VÀ HIỆN ĐẠI

[CÁNH TẢ CÁNH HỮU – ĐỊNH NGHĨA CỔ ĐIỂN VÀ HIỆN ĐẠI] Khi phân tích chính trị thì các học giả thường phân chia phe phái theo lập trường Cánh Tả (Left Wing) và Cánh Hữu (Right Wing). Người Việt Nam chỉ thực sự tìm hiểu khái niệm này trong vài năm gần đây.

Điều này dẫn đến vài vấn đề. Có quá ít người đủ kiến thức và hiểu biết từ góc độ cổ điển cho đến hiện đại để có thể giải thích bài bản mà không đem cảm xúc của mình vào. Vì đa số người Việt hải ngoại sống ở Mỹ cho nên định nghĩa của nó cũng đôi phần bị bóp méo bởi văn hoá địa phương. Rồi khi áp dụng nó ra bên ngoài thì gặp nhiều xung đột vì nó chẳng có ý nghĩa gì.

Để hiểu vấn đề thì chúng ta nên so sánh khái niệm Tả Hữu từ định nghĩa cổ điển và trong chính trường hiện đại.

Trước tiên, vì sao lại gọi là Tả và Hữu, Trái và Phải. Đó là vì trước đây ở Pháp, trong nghị viện có hai phe. Ngồi bên trái là phe muốn cải tiến, chủ yếu đại diện cho tầng lớp lao động. Còn ngồi bên cánh phải chỉ muốn duy trì thực trạng và đại diện cho tầng lớp tư sản quý tộc. Khi hai bên đàm phán thì lấy những yêu cầu mình để rồi dẫn đến thoả thuận. Kết quả là chúng ta có sự dung hoà của cả hai. Gần như không ai nắm tuyệt đối vì để thông qua luật thì ít nhiều cần sự ủng hộ của phe đối lập.

Định nghĩa cổ điển của Tả Hữu như sau.

  1. Cánh Tả: Muốn giới hạn tự do, giao thương trong giới hạn để bảo trợ ngành nghề, muốn mở rộng chính phủ, cổ vũ cho sự thay đổi xã hội và chính sách cải tiến.
  2. Cánh Hữu: Coi trọng tự do cá nhân, ủng hộ kinh tế tư bản thị trường, muốn chính quyền giới hạn và thiên về lý luận.

Nhưng con người thay đổi theo thời gian và khái niệm Tả Hữu cũng không khác. Mỗi quốc gia đều có văn hoá và quan điểm sống riêng.

Ở Mỹ thì phân chia tương đối rõ.

  1. Cánh Tả Mỹ: đại diện là đảng Democratic (Dân Chủ), muốn kiểm soát súng, ủng hộ phá thai, muốn đánh thuế công bằng dựa trên thu nhập và ủng hộ hệ thống y tế toàn dân.
  2. Cánh Hữu Mỹ: đại diện là đảng Republican (Cộng Hoà), coi trọng quyền sở hữu súng, muốn giới hạn hoặc cấm phá thai, chính sách thuế thấp nhưng thực tế thì trung bình và cổ vũ cho hệ thống y tế tư nhân và gọi y tế toàn dân là “Y tế CNXH” (socialised health care).

Phần lớn người Việt Nam có sự hiểu biết về Tả Hữu từ chính trường Mỹ. Tuy nhiên, khi áp dụng ở các nước khác thì gần như vô nghĩa và chẳng liên quan gì. Sau đây là vài ví dụ.

  1. Ở Canada mặc dù có đảng Liberal (Tự Do) là cánh tả và Conservative (Bảo Thủ) là cánh hữu nhưng cả hai đều muốn cấm hoặc kiểm soát súng và duy trì hệ thống y tế toàn dân. Trong mắt phe Đảng Cộng Hoà Mỹ thì Canada là nước tả vì không có lập trường như mình.
  2. Ở Anh cũng tương tự. Đảng Labour (Lao Động) và Conservative (Bảo Thủ) đều tin vào chính sách thuế công bằng và hệ thống y tế toàn dân tên NHS (National Health Service).
  3. Ở Australia cũng không khác. Đảng Labor (Lao Động) và Liberal (Tự Do) đều tin vào chính sách kinh tế mở rộng và tự do. Toàn dân ủng hộ y tế bao phủ tên Medicare và cấm súng. Thậm chí John Howard, một người được cho là biểu tượng của phe hữu ở đây cũng cấm súng và chỉ trích chính sách của Mỹ.
  4. Ở Đức với hệ thống đại nghị thì không có sự phân chia rõ. Đảng Christian Democratic Union (Dân Chủ Kito) và The Left (Cánh Tả) đều muốn y tế miễn phí, học phí thấp và cho phụ nữ quyền tự quyết về thai sản.
  5. Ở Pháp cũng vậy. Bên cánh tả có đảng Dân Chủ Xã Hội và bên cánh hữu có đảng Cộng Hoà. Nhưng cả hai đều duy trì hệ thống an sinh xã hội mức độ cao, y tế toàn dân và cấm súng.

Hãy suy ngẫm. Nếu áp dụng định nghĩa “Cánh Hữu Mỹ” thì có lẽ cả thế giới đều là cánh tả vì họ cấm súng, ủng hộ phá thai, có y tế toàn dân và chính sách thuế công bằng dựa trên thu nhập cao thấp. Không thể nào làm như vậy được trong khi mỗi nơi có bản sắc khác nhau. Văn hoá súng là đặc trưng của Mỹ và chỉ ở Mỹ chứ không phải ở nơi khác, và ngược lại. Không thể lấy đó làm tiêu chuẩn cho mọi nơi được.

Định nghĩa Tả Hữu chỉ nên dùng để miêu tả chính sách kinh tế và chính trị quân sự. Còn áp dụng ra phạm vi đó thì gần như vô tác dụng vì xung đột quan điểm địa phương. Đừng áp dụng sự tuyệt đối vì chẳng thể. Tả và Hữu sẽ tồn tại song song bên nhau chứ không ai mất hay độc tôn. Trên hết, mỗi quốc gia sẽ có khái niệm khác nhau. Cho nên hãy bớt nông cạn, đừng mới tiếp cận kiến thức rồi suy nghĩ đơn chiều. Nó chỉ chứng minh bạn hiểu biết trầm trọng. [10.6.2020]

Ku Búa @ Cafe Ku Búa

left-Nright