VÌ SAO THUỘC ĐỊA ANGLO GIÀU HƠN – TRẢ LỜI NGUYỄN ĐỨC THỊNH

[VÌ SAO THUỘC ĐỊA ANGLO GIÀU HƠN – TRẢ LỜI NGUYỄN ĐỨC THỊNH] Các cuộc thuộc địa của đế chế Anglo hiện tại đa số giàu có và thịnh vượng hơn khối Franco, Tây Ban Nha hay bất cứ đế quốc Châu Âu nào. Nhưng vì sao, xin trả lời bạn đọc Nguyễn Đức Thịnh (coi tấm ảnh đi kèm).

LỢI THẾ ĐỊA LÝ VÀ CHỦNG TỘC – Có phần đúng. Nếu xét thì chúng ta có thể đồng ý rằng Úc, Mỹ, Canada hay Ấn Độ đều là những vùng đất đầy đủ tài nguyên cho nên dễ khai thác. Tuy nhiên, phải tự hỏi rằng vì sao những người bản xứ có mặt trước thời Anglo lại không thành công trong việc phát triển nó? Có phải vì họ lười biến hay chưa cập nhật kiến thức hiện đại nên trở nên tụt hậu.

Ấn Độ thời Anglo có GDP trong top 5 vì có quy mô dân số. Sau khi được độc lập sau thế chiến thì lại thua kém những quốc gia nhỏ bé hơn mình về tổng sản lượng và theo đầu người. Sau khi nhận ra sai lầm thì chính quyền họ mới cải cách chính sách và mở cửa nền kinh tế trở lại. Bắt đầu trong thập niên 1980 và bây giờ là đang là đối thủ cạnh tranh của Mỹ và Trung Quốc ở nhiều mặt.

Vậy nguyên nhân là do chủng tộc, địa lý hay yếu tố nào khác. Tại sao cũng cùng một dân tộc, cùng địa lý khi có cơ chế khác thì kết quả không như sau? Vậy thì rõ ràng cái gọi là yếu tố thượng đẳng của con người cũng ít nhiều từ cơ chế mà ra.

Anh Quốc đã để lại chính quyền mô hình Westminster, hệ thống pháp lý và tiếng Anh để người Ấn lấy làm lợi thế. Vậy thì khó mà nói khác rằng vai trò của Anh Quốc không quan trọng.

LỢI THẾ TÀI NGUYÊN – Các cựu thuộc địa Anglo không phải nơi nào cũng có tài nguyên, Hong Kong và Singapore là ví dụ, họ chỉ là hai hòn đảo hoang sơ. Tại sao người Hoa và Malay trước đó không thể biến nó thành hòn ngọc mà phải là người Anh và cơ chế điều hành của họ.

Tương tự, New Zealand và Australia là hai hòn đảo nhưng không mấy tiến bộ dù đã được khai thác hàng ngàn năm. Người thổ dân gần như không làm được gì văn minh cho đến khi người Anh cử dân đến đó sinh sống và phát triển.

VẤN NẠN NAM MỸ – Nếu vùng đất nào đó dồi dào tài nguyên thì có lẽ không ai soán ngôi được Nam Mỹ, họ có tất cả. Chỉ cần nhìn bản đồ là sẽ thấy. Nào là vàng, rừng, dầu, khoáng sản và nông sản. Nếu nhìn lại lịch sử và tự hỏi ai đã có lợi thế ưu việt nhất thì đó chính là đế chế Tây Ban Nha.

Nhưng họ đã thất bại hoàn toàn. Vì nô lệ hoá người địa phương và áp đặt cơ chế bằng bạo lực, họ đã không phát triển được hệ sinh thái và tận dụng lợi thế. Để bây giờ khối Nam Mỹ vẫn mắc kẹt trong tư duy bần cùng và hỗn loạn.

Vậy đó là do chủng tộc hay vì cơ chế điều hành.

VẤN NẠN CHÂU PHI – Khi nhìn lại Châu Phi, chúng ta không hỏi đau lòng vì phần lớn bây giờ vẫn sống trong nghèo khổ. Libya, Ai Cập, Sudan hay Niger chưa bao giờ thoát nghèo. Nhưng có một ngoại lệ, đó là Nam Phi (South Africa) với GDP $371 tỷ, xếp thứ hai va theo đầu người $6,384, xếp thứ bảy. Nhưng xét tổng quát, nó là quốc gia hàng đầu. Những nước khá giả hơn lại là cựu thuộc địa Anh. Ngẫu nhiên?

Tại sao cũng người da màu đó nhưng dưới sự điều hành của hệ thống Anglo thì họ trở nên giàu có hơn. Tuy không bằng với các nước khác cùng khối Thịnh Vượng nhưng là tấm gương cho châu lục đen học hỏi.

KẾT LUẬN – Để giải thích sự thịnh vượng hay thất bại của quốc gia thì phải xét tổng quát nhiều yếu tố. Vai trò của cơ chế không quyết định tất cả nhưng nó là điều quan trọng nhất ảnh hưởng đến những thứ khác. Một vùng đất đầy tài nguyên chỉ có thể phát triển nếu có con người và chính sách phù hợp. Một dân tộc mọi rợ hay văn minh ít nhiều là kết quả của những người đi đầu.

Đế chế Anglo thành công ở những vùng đất giàu tài nguyên và cả những nơi trống vắng. Không phải vì họ có phép màu mà biết tận dụng con người và cho họ tự do để khám phá bản thân mình. Đây là bài học mà có lẽ bao đế chế khác không chịu tiếp thu nên đã nhường thịnh vượng lại cho quốc đảo. [07.5.2020]

Ku Búa @ Cafe Ku Búa

ducthinh