GÓC NHÌN ĐƠN CHIỀU VÀ ĐA CHIỀU – KHÁC BIỆT GIỮA TƯ DUY VÀ GIÁO DỤC

[GÓC NHÌN ĐƠN CHIỀU VÀ ĐA CHIỀU – KHÁC BIỆT GIỮA TƯ DUY VÀ GIÁO DỤC] Người Việt Nam ít khi nào nhận xét toàn diện mà hơi cực đoan về một phía. Có phải ngẫu nhiên hay do cách giáo dục. Tôi nghĩ mình có thể trả lời tại sao khi nhận xét về nhân vật hay sự kiện thì đa số người Việt Nam chỉ nghiêng về một bên chứ ít khi nào có cái nhìn toàn diện.

Trước tiên hãy nói về cách giáo dục và phương pháp giảng dạy vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến tư duy con người.

Từ bé chúng ta đã được dạy theo mô hình học thuộc lòng. Thầy cô nói sao thì nghe vậy. Sách ghi sao thì nhớ vậy. Điều này được lặp đi lặp lại từ lớp một đến cuối năm đại học.

Nhiều người nhìn vào thì sẽ nghĩ đây chỉ là chuyện nhỏ. Nhưng với tư cách là một kết quả của hai nền giáo dục thì tôi phải nói rằng sự nhồi sọ của giáo dục Khổng Giáo vô cùng có hại. Nó không chỉ tiêu diệt khả năng suy luận, phân tích, nhìn nhận mà còn huỷ diệt văn hoá tranh luận.

Đó là vì sao người Việt Nam, nếu để ý, gần như không có kỹ năng nhìn đa chiều. Ngay cả giới trí thức, phê Đỏ hay Vàng, cũng ít khi nào xem xét vấn đề toàn diện. Bạn chỉ có thể đứng về một phe. Ghét hay thích, ủng hộ hoặc phản đối, cổ vũ hoặc chống. Kết quả là gần như không có sự tiến triển về mặt tư duy hay học thuật.

Hồ Chí Minh tốt hay xấu? Bạn chỉ được chọn một. Việt Nam Cộng Hoà có tham nhũng hay không? Nói có thì bạn bị cho là Phe Đỏ, ca ngợi thì bị cho là Phe Vàng. Ngô Đình Diệm là độc tài hay lãnh đạo? Nếu ghét thì nói là độc tài còn thích thì gọi là tổng thống.

Bản thân tôi trước đây cũng mắc kẹt trong lối suy nghĩ đơn chiều đó. Chỉ khi nào tiếp xúc với nền giáo dục khai phóng và phương pháp giáo dục tự do thì mới thay đổi cách nhìn nhận vấn đề.

Cách để biết là thông qua việc nhìn một cá nhân đánh giá sự việc hoặc nhân vật. Một người bị nhồi sẽ nghiêng về một phía. Còn một người có góc nhìn đa chiều sẽ liệt kê tất cả và so sánh.

Điều đáng buồn là đa số thì không suy nghĩ vậy và cho rằng mình vĩ đại hoặc đúng. Trong khi trong học thuật thì phải nhìn đa chiều. Đó là nền tảng cơ bản. Sự khác biệt giữa giáo dục tẩy não và tự do. [07.2.2020]

Ku Búa @ Cafe Ku Búa

view