THE BIG SHORT – NGUYÊN NHÂN GÂY RA KHỦNG HOẢNG 2007-8

[THE BIG SHORT – NGUYÊN NHÂN GÂY RA KHỦNG HOẢNG 2007-8] Vào năm 2007, sau 4 năm bùng nổ trên thị trường chứng khoán và bất động sản Mỹ, mọi thứ lại bắt đầu thay đổi 180 độ. Nó bắt đầu với vấn đề thanh khoản trong các khoản vay mua nhà thế chấp (mortgage) và kéo theo thị trường trái phiếu và tài chính.

Bài viết này không nói về bộ phim The Big Short (Cuộc Bán Khống Vĩ Đại), mà chỉ mượn để nói về những nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính năm 2007-2008. Có rất nhiều yếu tố, không có cái nào chiếm toàn phần, tất cả đều củng cố nhau. Vậy những nguyên nhân đó là gì?

1. LÃI SUẤT THẤP CỦA FED – Vào năm 2003, Thống Đốc Alan Greenspan đã bất ngờ hạ lãi suất xuống 2% nhằm bơm tiền vào thị trường tài chính để cứu vớt sự sụp đổ của bóng bóng dot com và sự cố 911. Điều này đã tạo ra thêm một bong bóng sau những bong bóng khác trong thời đại của ông. Lãi suất quá thấp cho phép nhà đầu tư có tiền để tham gia những hoạt động đầu cơ chụp giật thay vì đầu tư dài hạn, và làm thao túng sự cân đối của lãi suất.

2. CHÍNH QUYỀN MỸ THAO TÚNG THỊ TRƯỜNG VAY – Các dân biểu liên bang vì muốn kiếm phiếu nên đã luôn thúc đẩy những chính sách hỗ trợ và thiên vị người vay mua nhà thế chấp. Điều này không có gì sai, nhưng một khi nó giảm thấp hơn chuẩn rủi ro của thị trường thì có nghĩa là chính quyền đã ép ngành tài chính phải cho những người có thu nhập kém vay. Bắt đầu với bộ luật Community Reinvestment Act 1977 của Jimmy Carter, người thu nhập thấp được vay với lãi suất ưu đãi, đồng nghĩa với việc hệ thống ngân hàng phải gánh thêm rủi ro không cần thiết.

3. FANNIE MAE VÀ FREEDIE MAC – Để hỗ trợ và đảm bảo các gói vay mua nhà, chính quyền Mỹ đã tạo ra hàng loạt công ty tài chính. Lớn nhất là Fannie Mae và Freddie Mae. Họ đóng vai trò đảm bảo gói vay mua nhà của các ngân hàng. Điều này đã khiến các ngân hàng không còn quan tâm tới rủi ro khi chọn người cho vay nữa. Họ chỉ cần đẩy rủi ro cho bên thứ ba và công ty chính phủ. Hệ thống tài chính đã bị thao túng từ đó. Nếu không có sự đảm bảo giả tạo này, không có một ngân hàng nào dám mạo hiểm cho người có thu nhập thấp và không ổn định vay.

4. VĂN HÓA ĐẦU TƯ CỜ BẠC – Các ngân hàng và công ty tài chính được thiết lập dựa trên nguyên lý rủi ro của thị trường. Nhưng khi chính quyền nhúng tay vào thì sự cân đối đã biến mất. Vì rủi ro được đảm bảo, các ngân hàng liên tục tung ra những gói vay ưu đãi. Các nhân viên thì chỉ lo ăn hoa hồng và bỏ mặc những cơ chế kiểm soát thông thường. Kèm với văn hóa đầu cơ phổ biến thời đó, hệ thống tài chính Mỹ chẳng khác nào một sòng bạc với sự hỗ trợ của chính quyền.

5. LEVERAGE (ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH) – Các ngân hàng heo truyền thống chỉ đóng vai trò trung gian giữa người có tiền và cần tiền. Nhưng trong thời đầu cơ thì họ hoạt động một cách mạt mạng. Thay vì chỉ sử dụng vốn đang sở hữu, họ vay mượn ngắn hạn để đầu cơ mạo hiểm. Tất cả các ngân hàng trên Wall Street đều đi theo hướng đầu cơ rủi ro cao, vài ngân hàng có tỷ lệ vay mượn 1:15-30, nghĩa là cứ mỗi $1 họ có, họ vay $30. Và khi giá trị tài sản giả (giá nhà) giảm 5% thì họ đã mất sạch. Đó là bài học của Bear Stearns, Lehman Brothers, AIG và hàng loạt công ty tài chính khác.

Đó là những nguyên nhân tạo ra cuộc khủng hoảng. Để đọc và tìm hiểu thêm, các bạn có thể đọc và tham khảo những cuốn sách sau:

1. The housing boom and bust, Thomas Sowell.
2. Meltdown, Thomas Wood.
3. The big short, Michael Lewis.
4. How an economy grows and why it crashes, Peter Schiff.
5. The end of Wall Street, Roger Lowenstein.

KẾT LUẬN – Cuộc khủng hoảng tài chính không phải là sản phẩm của thị trường mà là của chính quyền, sự câu kết và thao túng của họ trong hệ thống tài chính. Thay vì để thị trường tự cân đối. Nghĩa là để các nhà đầu cơ bán khống những thâu tóm những công ty tồi, như theo quy luật tự nhiên, thì chính quyền Bush và Obama đã hỗ trợ và cứu vớt. Điều này làm tình hình tồi tệ hơn vì không ai biết công ty nào tốt công ty nào xấu, và tiếp tục tạo tiền đề lệ thuộc vào chính quyền cho sau này.

Bộ phim The Big Short (Cuộc Bán Khống Vĩ Đại) không nói về tất cả vấn đề mà chỉ nhìn từ góc nhìn ngân hàng và quỹ đầu tư. Nhưng nó là rất tốt trong việc giải thích cơ chế tài chính và vấn đề khiến cuộc khủng hoảng xảy ra. Nếu chưa coi thì bạn nên coi.

Ku Búa @ Cafe Ku Búa