Hitler đã lên cầm quyền như thế nào?

Hitler đã lên cầm quyền như thế nào?

Vài thập niên sau sự sụp đổ của Đế Chế Đức Thứ 3, có một điều khó hiểu là làm thế nào mà Adolf Hitler, nhà độc tài chỉ đạo một trong những cuộc diệt chủng khủng khiếp nhất trong lịch sử nhân loại, lại có thể vương lên cầm quyền trong một quốc gia dân chủ được. Vậy thì nó đã xảy ra như thế nào, và liệu điều đó có xảy ra nữa không? Alex Gendler và Anthony Hazard nhìn về lịch sử và những tình huống đã cho phép Hitler trở thành Quốc Trưởng (Fuhrer) của nước Đức.

Làm sao để Adolf Hitler, một nhà độc tài chỉ đạo một trong cuộc diệt chủng tàn bạo nhất lịch sử nhân loại, có thể vương lên cầm quyền trong một quốc gia dân chủ? Câu chuyện bắt đầu vào cuối Thế Chiến Thứ Nhất.

Với sự thành công trong cuộc giải phóng của quân Đồng Minh vào năm 1918, Đức đã nhận ra rằng họ không thể nào thắng cuộc chiến được và đã ký một hiệp ước đình chiến và chấm dứt cuộc chiến. Khi chính quyền Hoàng Đế của họ sụp đổ, sự bất ổn dân sự và những cuộc đình công của công dân bắt đầu lan rộng khắp đất nước.

Lo sợ một cuộc cách mạng cộng sản, những đảng chính trị lớn đã gom sức để triệt hạ những cuộc nổi dậy, để thành lập một nền dân chủ quốc hội tên Cộng Hòa Weimar. Một trong những nhiệm vụ đầu tiên của chính phủ mới đó là thực hiện hiệp ước hòa bình được áp đặt bởi phe Đồng Minh. Cộng thêm với việc mất một phần một lãnh thổ và giải tán quân đội, Đức phải chấp nhận trách nhiệm toàn phần cho cuộc chiến và phải trả tiền bồi thường chiến tranh, và điều này làm suy nhược nền kinh tế vốn đã yếu của nước Đức.

Tất cả những điều đó được xem là một sự xỉ nhục bởi nhiều người yêu nước và cựu quân nhân. Họ đã nghĩ sai rằng cuộc chiến có thể đã chiến thắng nếu quân đội đã không bị phản bội bởi các chính trị gia và những người biểu tình. Đối với Hitler, những quan niệm đó đã trở thành những nỗi ám ảnh, sự căm ghét và ảo tưởng của ông ta đã khiến ông ta đổ lỗi vào người Do Thái.

Những phát ngôn của ông ta đã tìm thấy sự đồng tình trong một xã hội có nhiều người ghét người Do Thái. Đến thời điểm này, hàng trăm hàng ngàn người Do Thái đã hội nhập vào xã hội Đức, nhưng nhiều người Đức vẫn tiếp tục xem họ như người nước ngoài. Sau Thế Chiến Thứ Nhất, sự thành công của người Do Thái đã dẫn đến những sự vu khống ngầm rằng họ đã lật đổ đất nước và kiếm lợi nhuận từ cuộc chiến.

Phải nhấn mạnh rằng những thuyết âm mưu đó được sinh ra từ nỗi sợ hãi, giận dữ, và những tin đồn nhảm nhí, chứ không phải thực tế. Dù gì đi nữa, Hitler đã tìm thấy thành công với những điều đó. Khi ông ta gia nhập một đảng chính trị yêu nước nhỏ, tài năng hùng biện trước công chúng của ông đã đưa ông ta vào vị trí lãnh đạo của đảng và thu hút ngày càng nhiều thính giả.

Cộng với sự chống Do Thái với sự ganh ghét phổ biến, Đảng Quốc Xã (Nazi) đã tố cáo chủ nghĩa cộng sản lẫn chủ nghĩa tư bản là những âm mưu của Do Thái nhằm để tiêu diệt nước Đức. Đảng Quốc Xã ban đầu không được ưa chuộng. Sau khị họ đã thực hiện một vụ lật đổ chính phủ bất thành, họ đã bị cấm hoạt động, và Hitler đã bị bỏ tù.

Nhưng khi ông ta được thả tầm một năm sau, ông ta ngay lập tức bắt đầu tái xây dựng phong trào. Và sau đó, vào năm 1929, Cuộc Đại Suy Thoái đã xảy ra. Nó dẫn đến việc các ngân hàng Mỹ đòi lại những khoản vay từ Đức, và nền kinh tế Đức vốn đã gặp khó khăn đã sụp đổ qua đêm. Hitler đã tận dụng sự giận dữ của người dân, và đưa họ một thứ để đổ lỗ và hứa hẹn sẽ tái xây dựng lại sự vĩ đại của nước Đức. Các đảng chính trị chính thống đã chứng minh rằng họ không thể giải quyết khủng hoảng trong khi đối lập cánh tả quá chia rẽ bởi những cuộc xung đột nội bộ. Và vì vậy vài phần của công chúng nhìn đến Đảng Quốc Xã, bắt đầu bầu chọn họ vào quốc hội với số ghế chiếm từ 3% đến 18% trong chỉ 2 năm.

Vào năm 1932, Hitler tranh cử tổng thống, ông ta đã thua cuộc tranh cử trước một anh hùng chiến tranh – Đại Tướng von Hindenberg. Nhưng với 36% số phiếu, Hitler đã chứng minh mức độ ủng hộ bởi dân chúng của ông ta. Vào năm sau, các nhà cố vấn và lãnh đạo doanh nghiệp đã thuyết phục Hindenburg bổ nhiệm Hitler làm Thủ Tướng Đức, hy vọng sẽ sử dụng sự ưa chuộng của ông ta để thúc đẩy những mục đích riêng của họ.

Mặc dù chức vụ Thủ Tướng chỉ là một vị trí hành chính trưởng của quốc hội, Hitler đã từng bước một nới rộng quyền lực vị trí của mình. Trong khi những người ủng hộ ông ta thành lập những tổ chức bán quân sự và chiến đấu với những người biểu tình trên đường phố. Hitler đã đề cao nỗi sợ của một cuộc nổi dậy của phe cộng sản và cho rằng chỉ ông ta mới có thể khôi phục luật pháp và trật tự.

Vào năm 1933, một công nhân trẻ đã bị kết tội châm lửa vào tòa nhà quốc hội. Hitler đã tận dụng sự kiện đó để thuyết phục chính phủ giao ông ta những quyền lực khẩn cấp. Chỉ trong vài tháng, tự do báo chí đã được hủy bỏ, những đảng chính trị khác đã bị giản tán, và những bộ luật chống người Do Thái đã được thông qua. Nhiều người ủng hộ Hitler cực đoan ban đầu đã bị bắt và ám sát, cùng với những đối thủ tiềm năng, và khi Tổng Thống Hidenburg đã chết vào tháng 9 năm 1934, rất rõ ràng rằng sẽ không có cuộc bầu cử mới.

Đáng sợ hơn nữa, nhiều biện pháp ban đầu của Hitler không yêu cầu sự đàn áp lớn. Những bài diễn văn của ông ta đã lợi dụng nỗi sợ và giận dữ của người dân để thúc đẩy sự ủng hộ của họ cho ông ta và Đảng Quốc Xã. Trong khi đó, các doanh nhân và nhà tri thức, muốn đứng cùng bên với ý kiến công chúng, đã chấp nhận Hitler.

Họ tự cam đoan với bản thân và với nhau rằng những lời phát biểu cực đoan của ông ta chỉ là lời nói. Vài thập niên sau, sự vương lên quyền lực của Hitler vẫn còn là một lời cảnh cáo rằng những thể chế dân chủ có thể trở nên yếu kém thế nào khi đối mặt với những đám đông giận dữ và một nhà lãnh đạo sẵn sàng nuôi dưỡng sự giận dữ của họ và lợi dụng nỗi sợ của họ.

[Ku Búa @ CAFEKUBUA.COM]

Theo TedEd, How Hitler rise to power

 

Facebook Comments