Chủ nghĩa tư bản có nhân đạo không?

Chủ nghĩa tư bản có nhân đạo không?

Chủ nghĩa tư bản nhân đạo hay tham lam? Nếu nó dựa trên lòng tham và sự ích kỷ, hệ thống kinh tế thay thế tốt nhất là gì? Có lẽ là chủ nghĩa xã hội? Và nếu chủ nghĩa tư bản là đạo đức, điều gì làm cho nó được như vậy? Walter Williams, một nhà kinh tế nổi tiếng tại Đại học George Mason, sẽ trả lời những thắc mắc trên.

Nhiều người tin rằng chủ nghĩa tư bản của thị trường tự do là ích kỷ, thậm chí vô đạo đức. Họ nói nó chỉ về lòng tham, về khao khát tiền bạc và quyền lực; nó giúp những người giàu có và làm tổn thương người nghèo. Họ đã nhầm. Thị trường tự do không chỉ vượt trội về kinh tế, về mặt đạo đức nó còn vượt trội hơn bất cứ phương phápi nào trong việc tổ chức nền kinh tế. Đây là lý do tại sao.

Thị trường tự do kêu gọi hành động tự nguyện giữa các cá nhân. Không có sự ép buộc. Trong một thị trường tự do, nếu tôi muốn một cái gì đó từ bạn, tôi phải làm một cái gì đó cho bạn.

Cứ cho rằng tôi cắt cỏ cho bạn và bạn trả tôi 20 đô la. Hai mươi đô đó nghĩa là thế nào? Khi tôi đi đến tiệm thực phẩm và nói, “Tôi muốn có bốn pound thịt bò.” Anh ta, theo tác động, nói với tôi, “Bạn muốn nhiều người phục vụ bạn – chủ trang trại, tài xế xe tải, người cắt thịt, và người đóng gói. Tất cả những người này đều phải được trả công. Bạn đã làm gì để phục vụ những người bạn đã phục vụ mình?”

“Ờ,” tôi nói, “Tôi đã cắt cỏ cho họ.” và tiệm thực phẩm nói, “Chứng minh đi.” Sau đó, tôi đề nghị trả anh ta 20 đô. Nghĩ về số tiền bạn kiếm được như giấy chứng minh thư cho việc bạn đã thực hiện. Đó là bằng chứng cho thấy bạn đã phục vụ người kia.

Người ta buộc tội thị trường tự do là không đạo đức vì nó là một trò chơi có tổng số bằng 0, như chơi poker, nơi mà nếu bạn thắng thì nghĩa là tôi thua. Nhưng thị trường tự do không phải là một trò chơi tổng bằng không. Đó là một trò chơi hai bên cùng có lợi. Bạn làm điều gì đó tốt cho tôi, chẳng hạn như cho tôi bít tết đó và tôi sẽ làm điều gì đó tốt cho bạn – cung cấp cho bạn hai mươi đô la. Tôi được lợi nhuận hơn vì tôi coi trọng miếng thịt hơn tôi coi trọng 20 đô và tiệm thực phẩm được lợi hơn bởi vì anh ta coi trọng 20 đô hơn miếng bít tết. Cả hai đều có lợi.

Trớ trêu thay, chính phủ mới là kẻ tạo ra trò chơi có tổng bằng 0 trong nền kinh tế chứ không phải do thị trường tự do. Nếu bạn lợi dụng chính phủ để có được tem phiếu, trợ cấp nông trại hoặc hỗ trợ doanh nghiệp, bạn sẽ được hưởng lợi – nhưng mà lại lấy đi cái đồng tiền của những người dân của bạn . Chẳng phải đạo đức đòi hỏi mọi người đều phải phục vụ những người đồng bào của họ để có thể đòi hỏi những gì anh ta làm ra thay vì không phục vụ ai mà vẫn có, đúng chứ?

Nhưng, nhiều người hỏi rằng, những tập đoàn khổng lồ thì sao? Không phải họ nắm giữ quá nhiều quyền lực trong cuộc sống của chúng ta sao? Trong thị trường tự do thì không. Bởi vì trong đó thì Chúng Ta, Người Dân, quyết định số phận của những công ty muốn làm ăn với chúng ta.

Thị trường tự do của chủ nghĩa tư bản sẽ trừng phạt một công ty không đáp ứng khách hàng hoặc không sử dụng được các nguồn lực một cách hiệu quả. Các doanh nghiệp, lớn và nhỏ, có nhu cầu phát triển thịnh vượng thì buộc phải giữ trách nhiệm bởi những người mà bỏ tiền ra bầu cho họ. Và, một lần nữa, chính chính phủ mới là kẻ bỏ đi điều này.

Lấy ví dụ về ngành công nghiệp ô tô Mỹ. Nó đã gặp khó khăn để tồn tại trong năm 2009. Tại sao? Bởi vì họ đã sản xuất những chiếc xe mà không làm hài lòng người tiêu dùng. Trong một thị trường tự do, họ sẽ bị do đó mà phá sản. Thị trường đã có thể nói, “Hãy nhìn xem, bạn xong rồi. Bán nhà máy và thiết bị cho ai làm được việc tốt hơn đi.” Nhưng khi Chrysler và General Motors đã thất bại, họ đến Washington DC và nhờ chính phủ bão lãnh cho họ.

Các gói cứu trợ của chính phủ chủ yếu có ý nghĩa thế này đối với họ: “Bạn không cần phải có trách nhiệm với khách hàng và các cổ đông. Không quan trọng sản phẩm của bạn kém chất lượng đến đâu và bạn làm việc kém hiệu quả thế nào đi nữa, chúng tôi sẽ giữ cho bạn tiếp tục kinh doanh bằng cách lấy tiền từ túi người tiêu dùng, những đồng bào của bạn. Khi chính phủ can thiệp theo cách này, nó tước đi quyền lực từ người dân và trao thưởng những công ty mà không hoàn thành việc trong thị trường. Điều đó thì rất hiệu quả với các chính trị gia, công đoàn lớn và các quan chức doanh nghiệp cấp cao, nhưng ít khi nào nó lại có lợi cho những người đóng thuế. Thế nên thị trường tự do chỉ hoạt động được nếu chính quyền bị hạn chế quyền lực. Chính phủ hạn chế có nghĩa là bạn và tôi quyết định doanh nghiệp nào tồn tại.

Đó là nước Mỹ mà những Nhàn Sáng Lập đã hình dung – một chính phủ bị giới hạn quyền lực được nhắc đến một cách cụ thể  hoặc liệt kệ– những quyền lực trong Điều Một, Mục 8 của Hiến Pháp Hoa Kỳ. Chính khái niệm xuất sắc, chính phủ bị giới hạn này đã tạo nên được quốc gia giàu nhất thế giới trong lịch sử này. Trong thị trường tự do, tham vọng và nỗ lực tự nguyện của các công dân, chứ không phải chính phủ, thúc đẩy nền kinh tế. Nghĩa là: Người dân, bằng khả năng giỏi nhất của họ, định hình nên chính số phận của họ

Điều đó nghe khá là đạo đức với tôi.

Tôi là Walter Williams thuộc Đại học George Mason cho đại học Prager.

[Ghost & Ku Búa @ CAFEKUBUA.COM]

Theo Walter Williams, Prager University

Facebook Comments