Bàn tay vô hình và bữa ăn tối

Bàn tay vô hình và bữa ăn tối

Tôi mới vừa ăn tối xong, chợt nhớ đến thuyết bàn tay vô hình của Adam Smith. Nguyên văn là như sau:  ”Chúng ta có được bữa ăn không phải từ lòng nhân hậu của người bán thịt, người làm bia hay thợ làm bánh, mà từ lợi ích của riêng họ.”

Vậy nghĩa là gì? Khi bạn ăn bữa ăn tối, bữa ăn đó gồm cái gì? Bữa ăn của tôi bao gồm cơm, thịt, trứng và lon Pepsi. Điều gì đã khiến những người xa lạ kia làm nên những thứ đó để tôi có thể dùng nó trong bữa ăn tối này?

Nếu là vì lòng nhân đạo thì thật không đúng, vì họ đâu có biết tôi, và tôi cũng đâu có biết họ? Vậy động lực gì khiến họ làm nên những thứ đó. Câu trả lời là ….vì lợi ích của riêng họ. Đơn giản hơn là tiền, họ muốn kiếm tiền, kiếm lời, cho riêng bản thân họ và vì riêng bản thân họ.

Người nông dân trồng lúa vì ông ta muốn bán lúa đó cho nhà sản xuất để kiếm tiền, vì lợi ích của riêng ông ta. Nhà sản xuất lấy đống lúa đó để làm thành gạo rồi bán cho siêu thị, cũng vì tiền, vì lợi ích của họ. Siêu thị lấy gạo rồi bán cho khách hàng cũng vì mục tiêu lợi nhuận, vì lợi ích của riêng họ. Tôi mua bao gạo từ siêu thị, cũng vì lợi ích của tôi.

Người bán thịt mua thịt từ nhà buôn thịt để bán. Ông ta phải thức khuya dậy sớm để mở tiệm thịt bán cho khách hàng, vì lợi ích riêng của ông ta. Tôi mua thịt từ ông ta vì lợi ích riêng của tôi, để ăn.

Cái lon Pepsi tôi mua từ siêu thị, được sản xuất bởi Công Ty Pepsi. Họ sản xuất ra để bán để kiếm tiền, họ cũng làm vì lợi ích của riêng họ.

Các bạn có thấy điều gì lạ không? Họ đều làm vì lợi ích của riêng họ, vì tiền, chứ chẳng phải vì họ thương tôi hay vì lý tưởng nhân đạo nào cả. Và tôi cũng vì cái bao tử của tôi chứ không phải mua vì muốn hỗ trợ tạo công ăn việc làm cho ai hết. Ai cũng làm vì mục đích và lợi ích riêng. Nhưng tất cả đều được thúc đẩy bởi một bàn tay vô hình để trao đổi cho nhau những giá trị kinh tế, và điều đó đã tạo nên những giá trị cho xã hội. Chúng tôi đã vô tình giúp ích lẫn nhau, dù không biết nhau và dù không ai làm vì lợi ích người khác mà chỉ lo cho bản thân mình. Đó là điều kỳ diệu của nền kinh tế thị trường.

Bây giờ giả sử nếu tất cả những người nói trên không làm vì lợi ích riêng mà vì lý tưởng cao cả nào đó, như: công bằng xã hội, xóa đói giảm nghèo, xây dựng đất nước, thì nền kinh tế của chúng ta sẽ ra sao? Trong nền kinh tế thị trường, lòng tham của mỗi cá nhân khiến họ vô tình tạo lợi ích riêng cho người khác, cho dù đó không phải là mục tiêu của họ. Và đó là tại sao tôi có thể có được bữa ăn tối này.

Ku Búa @ CAFEKUBUA.COM

https://www.facebook.com/cafekubua/photos/a.658678404265677.1073741827.658658857600965/789527827847400/?type=3

Facebook Comments