Điều gì tạo ra bong bóng tài chính?

Điều gì tạo ra bong bóng tài chính?

 

Lời giới thiệu – Giải thích bong bóng Bất Động Sản (BĐS) Việt Nam vừa rồi bằng cách thay thế “hoa tulip” với BĐS. – Ku Búa

 

Bạn sẽ trả bao nhiêu cho bó tulip này? Vài đô? Một trăm đô? Hay một triệu đồng? Chắc là không?

Vậy bạn sẽ trả bao nhiêu cho căn nhà này, hay để sở hữu một trang web bán đồ cho thú cưng? Tùy thời điểm khác nhau, hoa tulip, bất động sản, và hàng hóa cho thú cưng đều có thể được bán với giá cao hơn giá trị thật.

Trong mỗi ví dụ, giá bán đều tăng liên tục đến khi đột ngột lao dốc. Các nhà kinh tế học gọi nó là bong bóng. Vậy chính xác thì bong bóng là gì? Vâng, hãy lấy ví dụ về tulip để hiểu rõ hơn.

Thế kỷ 17 được xem lúc Hà Lan bước bào thời đại hoàng kim. Vào những năm 1630, Amsterdam là một trung tâm thương mại và cầu cảng quan trọng. Hà Lan nhập khẩu gia vị từ Châu Á với khối lượng khổng lồ để kiếm lời ở Châu Âu. Nên Amsterdam tràn ngập những thương gia tài giỏi và giàu có, họ thể hiện sự giàu có bằng cách sống trong những dinh thự bao bọc bởi những vườn hoa. Và có một loại hoa đặc biệt vô cùng được ưu chuộng: hoa tulip.

Hoa tulip được mang tới Châu Âu bằng những tuyến thương mại từ phương Đông. Vì thế, nó được xem là giống hoa xa xỉ và cũng rất khó trồng, vì có thể tốn nhiều năm để cây tulip nở hoa. Trong những năm 1630, một đại dịch virus tấn công tulip vô tình khiến chúng đẹp hơn nữa nhờ những đường gân nhiều màu sắc giống hình ngọn lửa. Loại hoa này quý hiếm hơn hoa bình thường, kết quả là giá loại hoa này bắt đầu tăng nhanh, và kéo theo sự phổ biến của hoa tulip. Không lâu sau đó, tulip trở thành biểu tượng trên cả nước và cơn sốt tulip bắt đầu.

Một cơn sốt sẽ được diễn ra khi có sự tăng giá liên tục kết hợp với sự sẵn lòng chi trả những khoản tiền lớn để mua những thứ có giá trị thực tế thấp hơn nhiều. Một ví dụ gần đây là con sốt dotcom vào thập niên 1990. Hàng hóa trên những trang web mới cũng giống như hoa tulip của thế kỷ 17. Mọi người đều muốn mua. Càng nhiều người muốn mau tulip, giá càng tăng cao. Đã có lúc, một củ hoa tulip có giá còn cao hơn tiền lương 10 năm của một thợ thủ công lành nghề.

Trên thị trường chứng khoán, giá cổ phiếu sẽ tùy vào nguồn cung và nhu cầu của nhà đầu tư. Giá cổ phiếu thường tăng lên khi công ty có triển vọng lớn trong tương lai. Nhà đầu tư có thể mua nhiều cổ phiếu hơn, khiến giá tăng thêm nữa do nhu cầu tăng cao. Nó có thể tạo một vòng lặp khi giới đầu tư bị cuốn vào cơn sốt, cuối cùng sẽ khiến giá tăng quá cao so với giá thực, tạo ra bong bóng.

Điều kiện để chấm dứt cơn sốt và để bong bóng vỡ ra là: sự nhận thức của công chúng rằng giá cổ phiếu hay tulip quá cao so với giá thực. Đó là điều đã xảy ra với cả hai cơn sốt: nhu cầu dừng đột ngột. Giá cắm đầu rơi xuống, và ẦM! Bong bóng vỡ và thị trường khủng hoảng.

Hiện nay, các học giả đang cố gắng hết sức để dự đoán nguyên nhân tạo ra bong bóng và cách thức đề phòng. Cơn sốt tulip là một ví dụ dễ hiểu cho những nguyên lý tạo thành bong bóng, và có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những trường hợp gần đây như bong bóng bất động sản cuối những năm 2000 Ở Mỹ.

Kinh tế sẽ tiếp tục trải qua những giai đoạn thăng trầm mới. Nên trong khi chờ cơn sốt tiếp theo bắt đầu, và bong bóng tiếp theo vỡ ra, hãy tự thưởng cho bản thân một bó tulip và tận hưởng thực tế rằng bạn không phải trả một cái giá cắt cổ để có nó.

—-

Tác giả: Prateek Singh

Dịch giả: TED ED Viet

Ku Búa soạn @ CAFEKUBUA.COM

https://www.facebook.com/cafekubua/videos/761581250642058/

Facebook Comments