Một cuốn sách về Chủ Nghĩa Tư Bản – Chương 2 Phần 2

poli

Một cuốn sách về Chủ Nghĩa Tư Bản

Tác giả: Robert P. Murphy, Political Incorrect Guide to Capitalism

Dịch giả: Ku Búa @ cafekubua.com

Chương 02 – Giá Cả Luôn Đúng (Theo Định Nghĩa) – Phần 2

 

Kiểm soát giá thuê nhà – Một cách để giết chết một khu vực

Vài chính trị gia vẫn nghĩ rằng việc chính phủ áp dụng một mức giá trần (mức giá cao nhất có thể) vào giá thuê nhà thì điều đó sẽ giúp những người thuê nhà có thu nhập thấp. Nhưng những chứng cứ kinh tế thực tế đã chứng minh rằng họ đã sai từ lần này qua lần khác.

Hậu quả gián tiếp, hoặc hậu quả không hề muốn, của việc kiểm soát giá thuê nhà là sự thiếu thốn của nguồn cung trong thị trường nhà cho thuê. Khi chính phủ làm giá nhà rẻ hơn một cách giả tạo, nó làm cho người thuê nhà muốn thuê những căn nhà hoặc căn hộ với mức giá đó nhiều hơn so với mức gia thị trường; và làm cho chủ nhà muốn cho thuê ít hơn so mới mức giá thị trường. Việc kiểm soát giá thuê nhà dẫn đến việc thiếu nguồn cung trong thị trường nhà cho thuê.

Luật kiểm soát giá thuê nhà dẫn đến sự thiếu thốn trong nguồn cung trong ngắn hạn lẫn dài hạn. Việc dẫn đến sự thiếu thốn trong số lượng nhà cho thuê trong dài hạn là điều dễ hiểu. Nếu một nhóm nhà đầu tư đang cân nhắc việc có nên hay không mua một miếng đất ở Manhattan và dùng hàng triệu đô để xây một căn hộ chung cư mới, sự khác biệt sẽ rất lớn nếu họ được cho thuê từng căn hộ với giá thị trường, thay vì một cái giá thấp hơn một cách giả tạo của chính phủ chỉ định.

original

Luật kiểm soát giá thuê nhà làm hỏng khả năng phát triển dài hạn của một thành phố, bởi vì chỉ vài doanh nhân (hoặc không ai một ai) sẽ muốn xây những căn hộ chung cư rồi cho thuê với mức giá thấp hơn giá thị trường. Nên việc phát triển dân số sẽ bị cố định hóa chung với số lượng nhà ở trong khu vực đó.

Hơn nữa, trong dài hạn, sẽ có một sự suy giảm của số lượng nhà cho thuê sau khi luật kiểm soát giá nhà cho thuê được áp dụng. Ban đầu thì điều này hơi vô lý và ngược với lẽ thường. Nếu một tòa nhà chung cư với 100 căn hộ đã được hoàn tất, thì có phải rằng việc áp dụng luật kiểm soát giá nhà cho thuê sẽ ít nhất giúp đỡ 100 gia đình từ lòng tham của người chủ đầu tư hay không?

Không hẳn như vậy. Một trong những nguyên tắc trong kinh tế học là con người sẽ hành động và quyết định dựa trên lợi ích. Trong tình huống này, nguyên tắc đó sẽ ra dấu hiệu cho chúng ta rằng người chủ tòa nhà đó có thể cho thuê ít căn hộ hơn với mức giá quy định bởi chính phủ.

Có vô số chi phí và rủi ro một người chủ đầu tư phải chấp nhận khi cho thuê một căn hộ. Nếu chính phủ giảm bớt đi những lợi ích đó (tiền thuê nhà), người chủ nhà sẽ cho thuê ít hơn, theo lẽ thường. Đây là một điều hiển nhiên nếu chúng ta nghĩ đến việc cho thuê ở ghép, khi mà một chủ nhà cho thuê một phần của căn nhà mình. Điều này rất đáng làm nếu người thuê nhà được phép trả $500/tháng để thuê chỗ đó. Nhưng nếu luật pháp quy định rằng người thuê chỉ được quyền trả tối đa $100/tháng, thì người chủ nhà sẽ cân nhắc và có thể là sẽ không muốn có thêm người thuê trong nhà mình. Thay vào đó người chủ sẽ giữ căn phòng trống đó cho người thân hoặc cho con cái hoặc để không để làm kho đựng đồ.

Nên luật kiểm soát giá thuê nhà không trực tiếp làm giảm đi số phòng ngủ, nó đã trực tiếp lấy bớt đi một căn hộ (căn phòng) từ thị trường nhà trọ. Nói một cách khác, luật kiểm soát giá thuê nhà không những làm giảm số lượng nhà mới, mà nó còn làm suy giảm số lượng nhà cũ nữa.

slum

Nhưng tiếc rằng, câu chuyện không ngừng ở đó. Ngoài việc làm suy giảm nguồn cung nhà cho thuê, luật kiểm soát giá thuê nhà còn có những hậu quả tai hại hơn nữa. Vì không chỉ số lượng nhà cho thuê sẽ bị giảm, chất lượng của những căn đang được cho thuê cũng sẽ giảm theo. Bởi vì nếu một chủ nhà không thể cho thuê với giá thị trường, họ sẽ giảm chất lượng duy trì và dịch vụ để giữ vững mức lợi nhuận – hoặc sẽ bán căn nhà đó cho một người khác và người này cũng sẽ làm điều tương tự.

Bởi vì luật kiểm soát giá thuê nhà khuyến khích chủ nhà giảm bớt đi mức chi phí sửa chửa, những căn hộ trong những khu áp dụng luật kiểm soát giá thuê nhà có những căn không được duy trì thường xuyên, nếu có thì rất chậm. Những chữ vẽ bậy sẽ không bị xóa, nếu có thì chậm hơn. Máy giặt và sấy đồ không được thay thế và sửa chửa thường xuyên. Dưới luật kiểm soát giá thuê nhà, người chủ không bị thị trường trừng phạt vì dịch vụ kém, vì người chủ luôn có một số lượng người thuê nhà xếp hàng để xin được thuê. Nghĩa là việc kiểm soát giá thuê nhà không chỉ không giảm mà còn tạo ra những người chủ ổ chuột, những người mà trong một hệ thống thị trường phải cạnh tranh với nhau để lấy và giữ người thuê nhà.

Nực cười hơn là một trong những hậu quả của việc kiểm soát giá thuê nhà là nó trở thành một gánh nặng cho những người thiểu số, người nhập cư và những nhóm người không có điều kiện khác.

Vì người chủ không thể tiếp tục cho người chịu trả giá cao nhất thuê, những tiêu chuẩn khác được áp dụng để hạn chế nguồn cung của của nhà cho thuê trên thị trường. Người chủ có thể sẽ muốn xem một lá thư tham khảo, bảng lương, sổ ngân hàng và hơn nữa. Người chủ sẽ có một động lực chỉ để cho những người bạn, những ai nói chung một thứ tiếng, hoặc những ai đi chung nhà thờ thuê.

Để vào sống trong một tòa nhà nào đó, việc một người nhập cư Việt Nam mới đến và chỉ nói được tiếng Anh bồi sẽ trở nên khó hơn, vì việc anh ta trả tiền thuê đầy đủ vẫn chưa đủ. Dưới sự kiểm soát giá thuê nhà, bạn phải quen biết người nào đó để thuê được những chỗ mong muốn. Một lần nữa, đây không phải chỉ vì nhân tính.

small_1384882618-The_Dastardly_Landlord

Bất cứ một người nào với tiền mặt có thể đi vào tiệm điện tử Best Buy và một một truyền hình plasma. Nhưng điều này không được áp dụng trong những khu chung cư áp dụng luật kiểm soát giá thuê nhà, bởi vì số người có tiền luôn nhiều hơn số căn hộ trống.

Ngoài những sai lầm đã nêu ra ở trên, việc kiểm soát giá thuê nhà thất bại hoàn toàn trong mục đích của nó bởi vì con người vẫn phải trả giá cao cho những căn hộ với chất lượng tốt. Theo thời gian, các doanh nhân sẽ tìm mọi cách để lách luật.

Ví dụ, một chủ nhà có thể cấu kết và hợp tác với các nhân viên môi giới bất động sản và tính người tìm nhà cho thuê phí hoa hồng rồi chia tiền đó với chủ nhà thay vì cạnh tranh theo quy luật thị trường.

Luật kiểm soát giá thuê nhà không chỉ thất bại, nó còn tạo ra những lợi ích nhóm với mục đích và lợi ích riêng. Thay vì phải cạnh tranh bằng giá thị trường, người thuê nhà phải trả qua những mức phí trực tiếp và gián tiếp để bù lỗ cho nhà đầu tư.

Nói cách khác, nếu bạn thích nhóm lợi ích dầu khí OPEC, bạn cũng sẽ thích nhóm lợi ích thị trường thuê nhà.

[Hết Chương 2]

https://www.facebook.com/cafekubua/posts/699073183559532

 

 

Facebook Comments