Một cuốn sách về Chủ Nghĩa Tư Bản – Chương 1 Phần 2

poli

Một cuốn sách về Chủ Nghĩa Tư Bản

Chương 01 – Chủ Nghĩa Tư Bản, Lợi Nhuận và Doanh Nhân – Phần 2

Tác giả: Robert P. Murphy, Political Incorrect Guide to Capitalism

Dịch giả: Ku Búa @ cafekubua.com

 

Sự chỉ định tập trung và tự do (vô chính phủ) của sản xuất

Ngoài lý do Chủ Nghĩa Tư Bản hại người nghèo, một lý do chính thường được dùng để phản đối Chủ Nghĩa Tư Bản là nó mang đến sự hỗn loạn. Suy cho cùng, trong một nền kinh tế thị trường, không có một người nào được giao nhiệm vụ sản xuất xe hơi. Cũng không có ai chỉ định nhà máy phải làm ra bao nhiêu cái tã em bé.

Sự hỗn loạn rõ ràng đó, hoặc tính không tin cậy được, của Chủ Nghĩa Tư Bản, được thấy rõ nhất trong giai đoạn suy thoái kinh tế. Khi người thất nghiệp muốn có được việc làm và người tiêu dùng thèm khát hàng hóa nhưng hệ thống tư bản lại làm mọi người thất vọng. Vậy thì tại sao không có một nhóm chuyên gia nào đó lên kế hoạch (ví dụ: kế hoạch 5 năm) để quyết định, dựa trên lý lẽ, số lượng tài nguyên và lao động sẽ được dùng là bao nhiêu?

leader

Quan niệm đó sai về hai mặt. Thứ nhất, việc một chính quyền tập trung có thể lên kế hoạch điều hành một nền kinh tế là một điều bất khả thi. Những công nghệ mới (nếu các doanh nhân có tự do để tạo ra những công nghệ mới), sự thay đổi trong nhu cầu của người tiêu dùng (nếu người tiêu dùng có tự do để chọn), và vô số yếu tố khác có thể ảnh hướng đến việc sản xuất, phân phối, và tiêu thụ của tất cả mọi thứ – từ báo chí cho đến máy cắt cỏ – trên quy mô toàn quốc và quốc tế một cách không thể quản lý được như những nhà “kế hoạch hóa” chủ nghĩa xã hội hay nghĩ.

Thứ hai, thành kiến của việc lên kế hoạch hoàn toàn hiểu sai về vai trò của lợi nhuận và thua lỗ trong nền kinh tế thị trường. Lời lỗ không phải là một thứ tùy tiện, mức lời lỗ của một doanh nghiệp ra dấu hiệu báo cáo những gì một doanh nhân đang làm có đúng hay không. Sản phẩm của anh ta có phải là thứ người ta muốn hay không? Anh ta có tận dụng tài nguyên một cách tối ưu nhất hay không?

Chi phí hoạt động của doanh nghiệp cũng là giá cả, nó được ảnh hưởng bởi sự đấu giá của những nhà sản xuất khác đang cạnh tranh để dùng khối tài nguyên cố định đó.

Tác động của thị trường tự do hoàn toàn không tùy ý. Mỗi lần bạn dùng 3 đồng để mua cà chua, bạn đang ”bầu” để cho vài mãnh đất nông nghiệp của quốc gia được dùng để sản xuất cà chua. Người hút thuốc cũng “bầu” để cho vài phần đất được giữ gìn để sản xuất thuốc lá.

Khi một doanh nghiệp phải đóng cửa bởi vì nó không còn duy trì được lợi nhuận, điều đó có nghĩa là các khách hàng đã quý trọng các sản phẩm của họ ít hơn những sản phẩm của các doanh nghiệp khác đang tận dụng số tài nguyên vật chất tương tự. Nếu một doanh nghiệp đang tận hưởng mức lợi nhuận cao, đó là dấu hiệu của thị trường cho rằng doanh nghiệp đó đang tận dụng vật liệu một cách tối ưu hơn những doanh nghiệp khác.

profit

Chúng ta đã thắng cuộc Chiến Tranh Lạnh! Hay là không?

Vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, các nhà chủ nghĩa xã hội có thể đã có vài lý do để cho rằng sự chỉ định của chính phủ có lý hơn sự tự do kinh tế. Suy cho cùng, họ đa số chưa bao giờ đi đến một nước cộng sản, nhưng đa số các nhà kinh tế học hàn lâm nghĩ rằng họ đã đến.

Họ đã tin rằng trên nguyên tắc, một nhóm người lên kế hoạch tập trung, dùng những phương pháp toán học, có thể quan sát nền kinh tế một cách lý trí và công bằng hơn những động cơ tự động của thị trường.

Trong vài năm đầu sau cuộc cách mạng Bolshevik (đảng cộng sản lên cầm quyền ở Nga), rất nhiều các giáo sư đại học đã nghĩ rằng cuộc thử nghiệm Soviet đã chứng minh rằng – nếu họ chịu tiêu diệt hoặc bỏ tù vài người bất đồng chính kiến, phản động và những người ngoan cố khác – một nhà độc tài hùng mạnh có thể đạt được mức tăng trưởng kinh tế cho đất nước ông ta so với những nước Phương Tây hoạt động không dứt khoát. Hơn nữa, một nhà độc tài như thế sẽ làm cho đời sống kinh tế thêm công bằng và chính đáng hơn bằng cách tái phân phối thu nhập từ người giàu cho người nghèo.

Thời gian dần trôi qua, những lý do để tin vào chủ nghĩa xã hội đã dần biến mất, nhưng niềm tin vào chủ nghĩa xã hội thì không. Tuy nhiên, một điều không chối bỏ được là người dân ở Hoa Kỳ đã sống một cuộc sống tốt hơn dưới Chủ Nghĩa Tư Bản hơn những người dân Liên Bang Soviet dưới chủ nghĩa cộng sản – và sự so sánh đó chưa tính 60 triệu người dân, theo lời nhà chính trị khoa học R.J. Rummel, đã bị chính quyền Soviet ám sát từ năm 1917 đến 1987.

Tuy nhiên, sau khi bức tường Berlin sụp đổ, những khuyết điểm của chủ nghĩa xã hội đã quá rõ ràng để coi nhẹ. Thậm chí các nhà lãnh đạo của Trung Cộng đã tuyên bố những cải cách thân tư bản và thị trường hơn, cúi đầu chấp nhận thực tế không thể chối bỏ được là, Chủ Nghĩa Tư Bản là hệ thống duy nhất có thể thành công được.

mao

Với những di tích rõ ràng như vậy, thì các nhà lãnh đạo Tây Phương sẽ ca ngợi kinh tế thị trường, đúng không? Dĩ nhiên là không rồi. Cho dù sự phá sản của chủ nghĩa xã hội đã quá rõ ràng đối với mọi người, giới trí thức cao cấp vẫn tiếp tục chỉ trích Chủ Nghĩa Tư Bản.

Đối với những người này, hầu hết tất cả những vấn đề của xã hội đều có thể được đổ lỗi cho thị trường tự do, và giải pháp luôn là tăng kinh phí và quyền lực cho chính phủ.

Trong cuốn sách này, tôi sẽ phân tích vài trong vô số những sự bóp méo và dối trá đằng sau sự căm ghét Chủ Nghĩa Tư Bản. Chúng ta sẽ thấy rằng, ngược lại với những gì các nhà phê bình đã tin, một hệ thống dựa trên tư sản và động lực để kiếm lợi nhuận thúc đẩy con người làm những gì không chỉ tốt cho bản thân họ, mà còn tốt cho xã hội nữa.

Adam Smith đã gọi động cơ này là “bàn tay vô hình.” Khi chính phủ can thiệp vào thị trường, nó không chỉ chà đạp lên tự do và quyền lợi cá nhân, mà nó nhiều lúc còn làm tổn thương những người nó nghĩ rằng nó đang giúp.

 

Có thể bạn chưa biết: ngộ nhận về từ “Tư Bản”

Từ ”Chủ Nghĩa Tư Bản” (Capitalism) thật ra là một sự dùng sai thuật ngữ. Từ “Chủ Nghĩa Tài Sản” (Propertyism) mới chính xác và đúng nghĩa hơn. Karl Marx đã dùng từ ”Chủ Nghĩa Tư Bản” để gợi ý rằng dưới một hệ thống tư sản, chỉ có những nhà tư sản mới có lợi. Khác với “Chủ Nghĩa Xã Hội” (Socialism), cả xã hội đều có lợi.

meaning of cap

Hết Chương 1

https://www.facebook.com/cafekubua/posts/699073183559532

Facebook Comments