CHẤT XÁM – Chảy máu và chảy ngược

[CHẤT XÁM – Chảy máu và chảy ngược] Giờ tôi sẽ nói về hiện tượng hiện đại mà chúng ta hay gọi là “Chảy Máu Chất Xám.” Tôi không thích dùng từ này, tôi thích dùng từ “lưu thông của con người” hơn. Trước tiên, các bạn hãy suy ngẫm về những điều này:

  1. Có tầm 83,000 người Hàn Quốc đang sinh sống và làm việc ở Việt Nam. Đa số là chuyên gia, nhà đầu tiên, quản lý trung cấp và gia đình họ. Hàn Quốc đang chảy máu chất xám.
  2. Có tầm 147,000 người Việt Nam đang sinh sống và làm việc ở Hàn Quốc. Đa số là cô dâu và lao động phổ thông. Việt Nam đang mất lao động vào tay Hàn Quốc.
  3. Có tầm 26,000 người Nhật đang sinh sống và làm việc ở Úc. Nhật đang mất chất xám vào tay Úc.
  4. Có tầm 11,000 người Úc đang sinh sống và làm việc ở Nhật. Úc đang mất chất xám vào tay Nhật.
  5. Hiện tại có tầm 8 triệu người Mỹ đang sống ở ngoài nước Mỹ vì công việc và gia đình. Mỹ cũng đang mất chất xám.
  6. Singapore tuy là một trung tâm tài chính nhưng có hơn 200,000 công dân đang sống và làm việc ở ngoài nước. Singapore đang mất chất xám vào tay người khác.

Hãy suy ngẫm về những điều trên. Ý tôi là sao, ý tôi là cái chúng ta nghĩ là “chảy máu chất xám” thật ra chỉ là sự di chuyển của con người. Việt Nam không phải là nước duy nhất mà là một trong các nước khác.

Vậy vì sao lại có hiện tượng này? Trong nền kinh tế nguyên thủy thì con người chủ yếu làm việc ở một chỗ, trong một khu vực và chỉ giới hạn ở một phạm vi nhất định nào đó. Nhưng trong nền kinh tế hiện tại, vốn dựa trên kiến thức và sự hợp tác toàn cầu, thì phải có sự di chuyển liên tục của con người. Có nghĩa là một công ty Nhật phải gửi người Nhật đến Việt Nam để coi việc xây dựng nhà máy. Có nghĩa là thằng Bắc Kỳ nghèo ở Nghệ An không tìm được việc nên phải đi lao động ở Hàn hay Nhật. Có nghĩa là một ông giám đốc người Mỹ đi tới Việt Nam sống và làm việc. Và ngược lại, có nghĩa là một nhân viên kiểm toán người Anh phải tới New York để làm việc.

Trước đây chúng ta hay phân biệt quốc tịch và muốn con người phải ở một nơi nhất định. Nhưng hiện tại thì đây đã là một khái niệm lỗi thời. Không ai trách các công dân Pháp sang London làm việc, không ai trách các kỹ sư Đức sang Mỹ làm việc, cũng không ai trách người lao động Philipines đi lao động ở khắp nơi. Vì đó là công việc phù hợp đối với họ. Ở phạm vi nhỏ hơn thì các người trẻ từ các tỉnh đang đổ về các thành phố lớn để học tập và làm việc. Vậy chúng ta có gọi đó là chảy máu chất xám không? Không hề.

Chất xám cần phải đi đến nơi tận dụng nó để tối ưu hiệu suất. Bây giờ là thị trường phẳng. Việt Nam muốn mở của với thế giới thì phải chấp nhận cuộc lưu thông của chất xám này. Nó là hiện tượng bình thường. Vì Việt Nam đã khép kín với thế giới quá lâu, cùng với việc nền kinh tế chủ yếu là gia công và nông nghiệp nên tư duy là con người phải ở một nơi nhất định thì mới làm việc được. Nhưng như đã giải thích trên, đó là khái niệm sai lầm và lệch lạc trong một thế giới phẳng.

Nếu Việt Nam muốn thu hút chất xám, muốn phát triển và muốn là nơi đáng sống thì phải:

  1. Tạo sân chơi kinh doanh phẳng để mọi người có thể tham gia.
  2. Giảm thủ tục hành chính để thu hút đầu tư.
  3. Cải cách hành chính và chính sách chính trị để ổn định hóa đất nước.
  4. Cải thiện vấn đề nhân quyền để mọi người an tâm hơn.
  5. Và đẩy mạnh cải cách kinh tế để hội nhập với thế giới.

Cho nên điều chúng ta gọi là “chảy máu chất xám” chỉ một khái niệm lạc hậu và cái nhìn đơn phương. Chúng ta chỉ nhìn số người Việt ra nước ngoài làm và sinh sống, nhưng không nhìn số người nước ngoài tới Việt Nam làm và sinh sống. Vì sao họ ra đi? Vì đa số người Việt Nam nghèo, ít tiền và muốn thử sức – nên họ ra đi để tìm cuộc sống tốt hơn. Và ngược lại, vì các người Hàn Quốc, Nhật, Úc hay Mỹ lại đến Việt Nam? Vì ở Việt Nam họ có cuộc sống nhàn hơn và công việc tốt hơn. Đây là điều bình thường. Nên đừng quá lo về cái gọi là “chảy máu chất xám.” Nó chỉ là một khái niêm vô nghĩa trong một thế giới phẳng.

Ku Búa @ Cafe Ku Búa

Facebook Comments