CÂY BÚT CHÌ và tự lực kinh tế

[CÂY BÚT CHÌ và tự lực kinh tế] Tôi muốn kể cho các bạn nghe về cây bút chì để giải thích về sự vô lý của tự lực kinh tế. Tôi sẽ bắt đầu với một lời tuyên bố này: “Không có ai trong chúng ta có thể tự làm ra một cây bút chì cả.” Nghe thì vô lý đúng không? Vì cây bút chì quá nhỏ, quá đơn giản – sao không ai có thể tự làm ra được chứ? Tôi xin giải thích vì sao. Giờ bạn hãy cầm cây bút chì lên và nhìn nó. Cây bút chì tuy nhỏ nhưng nó có nhiều bộ phận:

  1. Than chì.
  2. Cục tẩy.
  3. Vòng sắt đệm.
  4. Và gỗ.

Giờ giả sử nếu bạn vì tinh thần kinh tế tự lực và tự lập và muốn tự làm ra cây viết chì thì bạn phải làm sao? Trước tiên, bạn phải chặt cây ở một khu rừng rồi cắt nó ra thành những phần thật nhỏ, vừa đủ để làm cây bút chì. Sau đó, bạn phải đi tới một cái mỏ chì ở Trung Quốc hay Châu Phi để khai khác chì. Sau đó bạn phải sấy khố, bỏ vào lò rồi nấu.

Rồi tới phần cục tẩy. Bạn phải trồng một cái cây cao su để lấy cao su, sau đó khai thác cao su. Rồi nấu, rồi chế chiến thành một cục tẩy. Rồi chở phần đó tới nhà máy để gắn nó lên cây bút chì. À còn vòng sắt đêm bao quanh cục tẩy trên cây bút chì nữa. Nó làm từ kim loại, bạn trước tiên phải tới mỏ kim loại để khai thác nó rồi chế biến nó, sau đó dùng cái máy hàng triệu đô để ép nó quanh cục tẩy trên cây chút chì.

Nền kinh tế của chúng ta và xã hội chúng ta hoạt động dựa trên sự hợp tác vô tình và vô hình. Chúng ta được thúc đẩy để phục vụ và hỗ trợ lần nhau để sản xuất ra vô số thứ mà có thể chúng ta không thể ngờ tới. Một thợ mộc chặt cây những đã vô tình hỗ trợ làm ra cái bàn hoặc cây chút chì mà không hề hay biết. Một nhân viên phục vụ đã vô tình hỗ trợ trong quá trình làm ra ly cà phê mà bạn đang uống dù đó không phải là mục đích ban đầu. Đó là cái gọi là “bàn tay vô hình” mà Adam Smith đã diễn tả.

Bây giờ hãy trả lời tôi đi. Nếu bạn phải tự làm ra cây bút chì, bạn sẽ mất bao lâu? Bạn sẽ tốn bao nhiêu tiền? Và cái giá của cây bút chì bạn từ làm ra có dưới $0.5 không? Tôi dám cá với bạn là không. Và đó là vấn đề và cũng là điều tôi muốn nói. Nếu bạn, tôi hay bất cứ một cá nhân nào – không thể tự tay làm ra một cây bút chì đơn giản như vậy – thì làm sao chúng ta có thể tự lực kinh tế cho được? Chúng ta không thể tự làm ra một thứ đơn sơ như vậy thì làm sao tự lực làm ra nhiều thứ phức tạp khác chứ? Đó là điều hoang tưởng và đó là vấn đề với tự lực kinh tế.

Ku Búa @ Cafe Ku Búa

 

Facebook Comments