LÃI SUẤT – Vai trò của lãi suất trong nền kinh tế

[LÃI SUẤT – Vai trò của lãi suất trong nền kinh tế] Một trong những thứ bị chỉ trích nhất trong kinh tế chính là “lãi suất” và việc “cho vay tính lãi.” Trước đây thì Nhà Thờ Công Giáo đã cấm việc cho vay lấy lãi vì cho rằng nó vô nhân đạo và bóc lột. Chỉ sau khi cuộc cách mạng Tinh Lành xảy ra thì Thiên Chúa Giáo mới bắt đầu thay đổi quan niệm và sau đó Nhà Thờ Công Giáo mới cho phép cho vay tính lãi. Trước đó thì lãi suất bị coi là một thứ xấu xa cho nên chỉ người Do Thái mới làm nghề tài chính, ngân hàng, cho vay tính lãi – và vì lợi thế đó họ đã thống trị ngành tài chính ngân hàng cho đến nay.

Nhưng lãi suất là gì? Nó là:

  1. Cái giá phải trả để vay tiền.
  2. Cái giá phải trả để vay vốn làm ăn.
  3. Cái giá người vay phải đưa cho người cho vay vì mạo hiểm với tiền của họ.
  4. Cái phần thưởng người tiết kiệm nhận được vì đã tiết kiệm tiền của mình.
  5. Cái chi phí người vay phải trả.
  6. Cái giá để phản ánh cung cầu của đồng tiền.
  7. Cái công cụ để cân đối cung cầu của đồng tiền – giữa người tiết kiệm và người vay.
  8. Công cụ để phân phối tiền theo thời gian – dài hạn và ngắn hạn.
  9. Công cụ để đánh giá và phản ánh rủi ro trong việc sử dụng đồng tiền.
  10. Sự phản ánh khan hiếm giữa tiết kiệm và đầu tư.

Khi bạn đi mua vàng, vàng không bao giờ cố định vì nhu cầu và số lượng vàng không bao giờ cân đối với nhau. Vì thế giá vàng luôn thay đổi để cân đối điều này. Giả sử nếu chính phủ cố định hóa giá vàng ở mức $1000 thì chuyện gì xả ra? Một là nó sẽ có lợi cho người mua và bất lợi cho người bán, và hai nó sẽ có lợi cho người bán và bất lợi cho người mua – vì họ không mua ở giá phản ánh đúng với thực tế. Tiền cũng vậy. Người vay tiền phải trả lãi suất hợp lý cho người tiết kiệm. Ngược lại, người tiết kiệm phải nhận được lãi suất hợp lý thì mới có động lực tiết kiệm tiền. Nếu không thì chẳng ai tiết kiệm cả. Lãi suất bị cố định hóa quá thấp thì không ai tiết kiệm. Còn quá cao thì không ai vay. Cho nên lãi suất luôn thay đổi, như giá vàng, để cân đối sự cung cầu theo thời gian và mức độ rủi ro.

Nếu không có lãi suất thì bán sẽ dùng cái gì để đánh giá rủi ro và phân phối đồng tiền? Chính vì việc cấm cho vay tính lãi nên nền kinh tế dưới thời Công Giáo không thể phát triển được. Chủ nghĩa tư bản xuất phát từ tiền tệ, nó là sự phản ánh của tất cả gọi lại, và lãi suất thể hiện điều đó. Khi bạn cấm cho vay tính lãi, bạn cấm sự lưu thông tự do của đồng tiền và sự phát triển của nền kinh tế. Và có thể nói rằng chính việc tự do hóa tiền tệ và lãi suất sau cuộc cách mạng Tin Lành đã cho phép các nước Tin Lành lợi thế để phát triển trước các nước Công Giáo. Vì họ tự do hóa kinh tế của họ nên họ giàu hơn.

ĐIỀU GÌ QUYẾT ĐỊNH LÃI SUẤT- Đây là góc nhìn của trường phái Kinh tế Áo. Điều gì quyết định lãi suất? Tôi thấy trong các cuộc tranh luận kinh tế, khi nhắc đến lãi suất, nhiều người hay cho rằng lãi suất được quyết định bởi những thứ sau đây: GDP, GDP thật, mức lạm phát, CPI và vô số những thứ khác. Ở đây tôi sẽ không nói ai đúng ai sai. Tôi xin được giải thích lãi suất được quyết định bởi cái gì.

Trước tiên chúng ta cần phải hiểu tiền là gì. Tiền là một loại hàng hóa mà chúng ta lựa chọn để giao dịch trong nền kinh tế hiện đại. Nó có thể là vàng, chôm chôm, dừa hay bất cứ món hàng nào. Nhưng hiện tại thì tiền của chúng ta được sản xuất bởi Ngân Hàng Nhà Nước (NHNN) và loại tiền chúng ta dùng gọi là tiền định danh, nghĩa là nó chỉ là tờ giấy, giá trị của nó đến từ lượng hàng hóa và dịch vụ trong nền kinh tế.

Vậy lãi suất là cái gì? Lãi suất là cái giá người vay phải trả cho người cho vay khi vay số tiền. Ví dụ, lãi suất 10%/năm, tôi vay anh 100đ thì tôi phải trả anh 10đ. Nói cách khác, lãi suất là giá cả của tiền tệ.

Vậy ai quyết định lãi suất? Hiện tại chỉ có hai yếu tố quyết định lãi suất: 1) Ngân hàng nhà nước và 2) Cung cầu của đồng tiền của người tiết kiệm và người cho vay.

NHNN thì quyết định lãi suất là bao nhiêu thì đó là quyết định của họ. Giờ tạm bỏ qua yếu tố NHNN hoặc giữ nó cố định. Giờ chỉ còn yếu tố cung cầu của đồng tiền thông qua ngân hàng.

Hiện tại ngân hàng đóng vai trò trung gian tài chính trong nền kinh tế. Họ kết nối người tiết kiệm và người cần vay lại với nhau. Họ kiếm lời bằng ăn phần chênh lệch lãi suất huy động và lãi suất cho vay. Ngân hàng chẳng quan tâm mức lạm phát là bao nhiêu, cũng như chẳng quan tâm GDP thực là bao nhiêu. Họ chỉ quan tâm đến cái giá họ phải trả để huy động tiền và cái giá họ có thể tính được để cho vay. Nghĩa là lãi suất huy động và lãi suất cho vay.Ví dụ, ngân hàng huy động 100đ ở mức lãi suất 8% và cho vay với mức 10%, họ lời 2%. 2% đó được chi trả cho chi phí vận hành, cổ tức và lợi nhuận.

Vậy điều gì quyết định mức cung cầu của đồng tiền. Điều gì quyết định, hoặc ai quyết định mức cung cầu của đồng tiền? Chính là chúng ta, người tiêu dùng, người đầu tư, nhà kinh doanh, cặp vợ chồng cần tiền mua nhà, công ty bất động sản cần tiền để tài trợ cho dự án.

Khi người ta thấy lãi suất cao, phù hợp và hợp lý đối với họ, họ sẽ tiết kiệm. Họ để tiền vô ngân hàng, ví dụ ở mức 8%. Ngân hàng lấy số tiền cho tính chi phí vận hành và lợi nhuận 2%, họ cho vay với mức 10%. Những ai muốn vay nếu thấy mức đó hợp lý thì vay, không thì thôi.

Khi quá nhiều người vay, ngân hàng vì khan hiếm tiền nên sẽ tăng lãi suất để giới hạn số người có thể vay, đồng thời để trả cho người tiết kiệm mức lãi suất cao hơn để cân bằng lực cung cầu của đồng tiền. Và nó tiếp tục xoay vòng.

Lãi suất là giá cả của đồng tiền. Nó là cái giá người muốn mua phải trả cho người bán. Như giá của trái táo, giá của dầu khí, giá vé máy bay. Nó được quyết định bởi cung và cầu của đồng tiền, giữa người không cần tiêu thụ và người cần tiêu thụ, giữa người tiết kiệm và người cần vay.

Chỉ có 2 yếu tố quyết định lãi suất, đó là Ngân Hàng Nhà Nước và lượng cung cầu của đồng tiền. Những thứ khác như GDP, lạm phát đều không liên quan và không ảnh hưởng. Có thể các quan chức của NHNN sẽ cân nhắc những yếu tố đó, nhưng không có nghĩa là những yếu tố đó quyết định lãi suất.

Ku Búa @ Cafe Ku Búa

 

Facebook Comments