THAM NHŨNG – Hại nhẹ, hại nặng và hết thuốc chữa

[THAM NHŨNG – Hại nhẹ, hại nặng và hết thuốc chữa][Ku Búa vs Phú Không Ngẫn] Trong một xã hội có nền chính trị độc tài chuyên chế, một nền pháp lý đầy vấn đề và một nền hành chính đầy quan liêu – thì tham nhũng là một điều không thể thiếu nếu không phải là một điều phải có để người dân trong xã hội đó tồn tại và hoạt động. Tham nhũng trong một xã hội đó cũng như dầu nhớt hay xăng, bạn có chiếc xe mà nếu thiếu xăng thì mãi không bao giờ chạy được. Tham nhũng là một điều phải xảy ra như không khí.

VÌ SAO CÓ THAM NHŨNG – Có rất nhiều nguyên nhân vì sao có tham nhũng, từ tham nhũng lớn hàng tỷ đô cho đến tham nhũng vặt. Nhưng điều khiến người dân bực tức nhất là tham nhũng vặt, như vài chục hay vài trăm ngàn mỗi lần đi làm giấy tờ, lớn hơn thì chục đến trăm triệu khi đi đăng ký đất đai. Có rất nhiều lý do để tham nhũng có thể tồn tại và duy trì được, đó là:

  1. Thủ tục hành chính rườm rà.
  2. Lương cho viên chức thấp.
  3. Sự độc quyền trong chính trị. Khi đảng phái không có cạnh tranh thì tham nhũng là điều tất yếu. Quyền lực làm con người tha hóa.
  4. Luật và quy định không hợp lý khiến người kinh doanh buộc lòng phải tham nhũng.

THAM NHŨNG VÀ KINH DOANH – Khi tham nhũng đã trở thành một phần của cuộc sống nó được coi là một chi phí để sống. Trong kinh doanh thì người doanh nhân coi nó như chi phí để kinh doanh và tính nó vào sản phẩm. Ví dụ sản phẩm A giá bán chỉ 100đ nhưng vi tốn 10đ đút lót để nhập nó về thì họ sẽ bán với giá 110đ và người trả sẽ là người tiêu dùng. Các công ty thì tận dụng tham nhũng để trốn thuế, lách luật và đem lại lợi ích cho riêng họ. Đây là một điều cực kỳ phổ biến ở Việt Nam. Ví dụ điển hình nhất là công ty Đài Loan kia đã gây ô nhiễm.

LỢI ÍCH NHÓM CỦA THAM NHŨNG – Vậy lợi ích nhóm của sự quan liêu trong hành chính là ai? Đó chính là:

  1. Cán bộ viên chức và quan chức nhà nước – Càng nhiều quy định thì họ càng có nhiều quyền lực. Càng có nhiều quyền lực thì càng dễ xách nhiễu. Càng nhiều lý do để xách nhiễu thì càng nhiều phong bì và càng nhiều tiền.Cán bộ nhà nước rất thích sự quan liêu vì họ sống, tồn tại và phát triển dựa vào đó.
  2. Công ty luật và dịch vụ thủ tục giấy tờ – Nếu các bạn chưa biết, ở Việt Nam văn phòng luật sư cũng là nơi chạy giấy tờ và giải quyết thủ tục pháp lý. Bạn muốn lập công ty? Nếu tự đi làm thì cả tháng cũng chưa xong đâu, không những vậy còn mất thời gian và công sức. Nhưng nếu bạn đi ra luật sư, trả tiền phí lập doanh nghiệp tầm vài triệu thì tầm vài ngày đến một tuần sau là có. Ở Việt Nam ngành công nghiệp dịch vụ giấy tờ thủ tục là một ngành không ngừng phát triển. Luật sự rất thích sự rườm rà của thủ tục và rối loạn của luật pháp, họ cần điều đó để phát triển.
  3. Các doanh nghiệp nhà nước – Đơn giản vì họ của nhà nước nên không cần phải tuân thủ theo những quy định mà chính phủ đặt ra. Họ vì thế không có đối thủ để cạnh tranh một cách sòng phẳng.
  4. Các doanh nghiệp lớn và cấu kết – Họ có đủ tiền và nhân sự để có thể giải quyết những vấn đề đó. Nhưng các doanh nghiệp nhỏ và các hộ kinh doanh thì không. Cho nên ở Việt Nam hiếm khi nào có doanh nghiệp vừa, chỉ có các doanh nghiệp thật lớn hoặc quá nhỏ.

TÁC HẠI CỦA THAM NHŨNG – Tất cả các thủ tục hành chính, quy định và luật lệ chính phủ đặt ra không phải để kiểm soát tất cả doanh nhân và doanh nghiệp. Nó chỉ có thể kiểm soát những doanh nghiệp nhỏ đến vừa, các cá nhân kinh doanh và các hộ gia đình. Thực tế là các doanh nghiệp lớn không tuân theo những quy định đó vì họ không cần.

Họ có riêng đội ngũ luật sư để lách luật và né thuế, một đội ngũ chuyên gia quan hệ với quan chức để có những ưu đãi riêng, và rất nhiều trong số họ là sân sau của các quan chức. Đó là một lợi thế cho các doanh nghiệp lớn và là một sự cản trở đối với các doanh nghiệp nhỏ.

Ví dụ như luật đất đai – sổ đỏ, sổ hồng, quyền sử dụng. Luật này đã tạo ra một đống nhóm lợi ích, từ cán bộ Tài Nguyên Môi Trường, cán bộ thuế, nhà đầu tư bất động sản, nhà môi giới bất động sản, công ty công chứng, luật sư luật đất đai. Nếu bỏ luật đó thì sẽ đụng đến miếng ăn cũng những nhóm lợi ích trong cơ quan và ngoài cơ quan.

Ở nước Mỹ thì có Bộ Luật Ngân Hàng Dodd Frank. Nó làm tăng thủ tục hành chính và khiến các ngân hàng nhỏ phải tốn nhiều tiền hơn để thi hành những bộ luật của chính phủ. Các ngân hàng lớn có lợi vì họ đã có sẵn một bộ phận pháp lý để giải quyết vấn đề này rồi. Còn những ngân hàng và công ty tài chính nhỏ thì không. Đây là một lợi thế cạnh tranh của các ngân hàng lớn mà họ sẽ không bao giờ muốn mất.

Không thể phủ nhận đây là cơ hội cho một số ngành dịch vụ ở Việt Nam phát triển, thậm chí phát triển chuyên nghiệp, nhiều người cũng nhờ đó mà kiếm được kế sinh nhai, thậm chí kiếm đậm luôn. Vấn đề với sự quan liêu là:

  • Nó chẳng khác nào một dạng hiệu ứng kính vỡ.
  • Nó tạo ra công việc mà chẳng đem lại thịnh vượng thật sự cho xã hội bao nhiêu.
  • Nó làm hình thành lên các nhóm lợi ích nhờ vào một đống thủ tục hành chính và những quy định nhà nước.
  • Nó tạo môi trường cho tham nhũng, ăn hối lộ, quan liêu.
  • Nó khiến người dân và doanh nghiệp nghĩ tới việc phải gian lận và trốn thuế
  • Nó làm tốn thời gian và chi phí cho doanh nghiệp
  • Nó làm chậm quá trình bán hàng, làm trì trệ hoạt động kinh doanh.
  • Nó góp phần kiềm hãm sự phát triển của nền kinh tế, duy trì sự lạc hậu trong việc quản lý, tăng thêm gánh nặng trong kiểm soát, tốn kém ngân sách của nhà nước và hao phí của cải trong xã hội.
  • Nó chỉ chia nhỏ một cục tiền lớn ra cho nhiều người cùng hưởng chứ chẳng tạo ra thêm một cục tiền nào.

Sau tất cả mọi chi phí mà người bán đầu tiên phải chi trả đều bị tính cho người mua sau cùng, giá cả tăng lên, họ phải trả tiền cao hơn và tốn kém nhiều hơn cho những điều lãng nhách một cách vô ích. Tham nhũng chỉ là một dấu hiệu cho thấy một đất nước vẫn còn nghèo, lạc hậu, độc tài và thối nát chứ không phải là điều tốt đẹp gì cả.

THAM NHŨNG VÀ VẬN ĐỘNG CHÍNH TRỊ – Hai cái đó khác thế nào vì rất nhiều người đánh đồng. Nó khác hoàn toàn. Một cái là hành động tiêu cực, phá hoại. Còn vận động là tự do ngôn luận. Vận động là tôi dùng tiền của tôi để vận động cho ứng cử viên A hay chính sách A. Ví dụ, tôi là doanh nghiệp nhập khẩu xe hơi và muốn giảm thuế nhập khẩu. Tôi dùng tiền lập cái quỹ để vận động chính phủ bỏ cái thuế nhập khẩu đi. Tôi có thể góp tiền để ủng hộ cho ứng cử viên mà tôi thích để giúp tôi làm điều đó. Nhưng tôi tuyệt đối không được đưa tiền cho anh ta để anh ta giúp đỡ thôi. Tất cả đều công khai và minh bạch. Vận động hành lang không chỉ dành cho kinh tế mà cho các mục đích xã hội, chính trị và ngoại giao. Bạn có một chủ trương và muốn thực hiện nó thì bạn có quyền dùng tiền của mình để vận động cho chính sách đó.

GIẢI PHÁP CHO THAM NHŨNG – Bạn sẽ hiếm khi nào thấy chính phủ giảm thủ tục hành chính hay tự cải tiến – chính phủ nói chung chứ không riêng quốc gia nào. Đơn giản vì một khi chính phủ thông qua một bộ luật, tạo ra một cơ quan hành chính, thì họ đã tạo ra một nhóm lợi ích với sự sống còn phụ thuộc vào những bộ luật và cơ quan đó. Không những vậy, những cá nhân lợi ích đó sẽ tạo ra những cá nhân và tổ chức lợi ích ăn theo họ. Kết quả là một hệ thống làm việc dựa trên những bộ luật và cơ quan hành chính.

Chỉ có một cách để tạo sân chơi sòng phẳng và công bằng cho mọi người. Đó là tối thiểu hoá thủ tục hành chính để tối thiểu hoá tham nhũng và tháo gỡ những bộ luật can thiệp vào thị trường để bất cứ ai cũng có thể tham gia và cạnh tranh. Nên việc hy vọng chính phủ sẽ bỏ luật hay giảm thủ tục hành chính là điều gần như không tưởng, rất hiếm và rất khó.Vì chẳng một ai tự nguyện từ bỏ quyền lực và chẳng có một cơ quan chính phủ nào tự thu nhỏ chính mình. Một khi một bộ luật được thông qua và một cơ quan được thành lập, nó sẽ tồn tại cho đến vô tận.

Ku Búa @ Cafe Ku Búa

ffff

Facebook Comments