DÂN CHỦ VÀ CỘNG HÒA – Vì sao tôi chọn Cộng Hòa

[DÂN CHỦ VÀ CỘNG HÒA – Vì sao tôi chọn Cộng Hòa] Lưu ý: cơ chế chứ không phải đảng phái nhé. Tôi để ý một điều là khi người Việt Nam nói về sự thay đổi chính phủ hay thể chế thì họ thường dùng từ “dân chủ.” Không chỉ đa số, có thể nói là hầu hết những nhà đấu tranh, trí thức hay đơn thuần chỉ là những người thường cũng dùng từ “dân chủ. ” Điều đó không có gì sai cả. Nhưng ở đây tôi xin giải thích vì sao tôi không thích “dân chủ,” khái niệm dân chủ và cái từ dân chủ nói chung. Tôi thích và dùng từ “cộng hòa” hơn. Sau đây là sự khác biệt.

DÂN CHỦ LÀ GÌ? – Dân chủ, hay “democracy,” có hàm rằng người dân làm chủ, điều đó rất đúng. Nhưng nó có hàm ý nữa là số đông luôn đúng và luôn thắng. Nếu 51% cho rằng điều A là đúng, nhưng 49% còn lại không đồng ý thì 51% kia vẫn đúng. Nếu 51% dân chọn chính sách B nhưng 49% lại không đồng ý thì chính sách B sẽ được ban hành. Vậy giả sử 51% kia cho rằng 49% còn lại nên bị bắn, vậy họ có đúng không? Khi bạn dùng từ Dân Chủ, ý của bạn là bạn muốn số đông cai trị và chiến thắng. Tôi xin ví dụ thực tế, cuộc bầu cử Pháp vừa rồi, số đông muốn Macron thắng, và ông ấy đã thắng. Số đông luôn lấn sổ nhỏ. Hiện tại đa số quốc gia dùng cơ chế dân chủ trong chính phủ.

CỘNG HÒA LÀ GÌ? – Cộng hòa, hay “republic,” tuy cũng tương tự như không y chang vì nó mang hàm ý và mô hình khác.

  1. Một chính phủ cộng hòa là một chính phủ được thành lập bởi những đại biểu được bầu chọn bởi người dân theo từng vùng để thực hiện và bảo vệ hiến pháp.
  2. Một đất nước cộng hòa có nhiều nhánh chính phủ – lập pháp, tòa án và hành pháp  chỉ 3 cái cơ bản thôi.
  3. Một nền cộng hòa phân chia chính phủ thành nhiều tiểu bang (hoặc khu vực) nhỏ. Ví dụ ở Mỹ chia đất nước ra thành 50 tiểu bang. Mỗi tiểu bang có hiến pháp riêng và ban lập pháp riêng. Có thể nói là mỗi tiểu bang là một quốc gia nhỏ độc lập.
  4. Mỗi tiểu bang đề cử vài người đại diện để lập chính quyền Liên Bang. Nghĩa là chính phủ Liên Bang Quốc Gia đến từ các tiểu bang chứ không phải ngược lại.
  5. Cuộc bầu cử trong một nền cộng hòa không phải lúc nào cũng dựa vào số đông và số đông không phải lúc nào cũng thắng.
  6. Một ban lập pháp của một tiểu bang được phân chia ra nhiều vùng, mỗi vùng có một chính phủ nhỏ hơn, gọi là chính quyền địa phương hoặc dân sự.
  7. Người dân bầu chọn người đại diện mình theo từng đợt chứ không phải cùng một lúc. Tôi lấy Mỹ làm ví dụ. Bầu tổng thống mỗi 4 năm, dân biểu mỗi 2 năm và thượng nghị sĩ mỗi 6 năm. Nghĩa là trong bất cứ thời điểm nào, không có một đảng hay cá nhân nào nắm toàn quyền.
  8. Dưới cơ chế cộng hòa, số đông không lúc nào cũng chiến thắng. Ví dụ, năm 2008 số đông đã bầu chọn Obama. Nhưng năm 2010 số đông đã bầu chọn thành viên quốc hội để chặn lại Obama.
  9. Một đặc điểm nữa là hệ thống bầu cử không dùng số đông để chọn người chiến thắng. Nó có thể dựa trên hệ thống cử tri, điểm hoặc số ghế. Ví dụ như năm 2016, mặc dù Hillary thắng số đông (phiếu phổ thông) nhưng lại thua điểm Đại Cử Tri Đoàn. Mỗi tiểu bang có số ghế (điểm) giới hạn khiến quyền lực của tiểu bang đó cũng bị giới hạn theo. Điều đó tạo sân chơi tương đối phẳng cho các tiểu bang nhỏ khác.
  10. Và một điều nữa. Chính phủ tiểu bang có quyền bỏ phế, bác bỏ hoặc đơn giản không tuân thủ theo Liên Bang nếu họ không đem lại lợi ích cho tiểu bang. Vì mỗi tiểu bang là một quốc gia nhỏ, và chính phủ liên bang đến từ tiểu bang chứ không phải ngược lại.

KẾT LUẬN, CÁI NÀO HƠN? – Trong bài này, tôi xin cho rằng nền Cộng Hòa ổn định và an toàn hơn dân chủ vì những lý do nói trên. Dưới nền dân chủ, số đông luôn thắng, và lỡ số đông chọn một nhà độc tài thì sao? Dưới nền cộng hòa, số đông bị giới hạn theo số lượng phiếu, cơ chế và thời hạn – vì thế nên chuyện độc tài số đông là điều khó xảy ra hơn. Đúng là không có cơ chế nào hoàn hảo nhưng tôi chọn cơ chế cộng hòa, vì tôi không đồng ý với sự cai trị của số đông. Bạn có thể tiếp tục dùng từ “dân chủ,” chẳng có vấn đề gì cả, tôi ủng hộ. Nhưng tôi sẽ dùng từ “cộng hòa.” Vì tôi là một nhà Cộng Hòa chứ không phải là một nhà Dân Chủ. Còn bạn thì sao?

Ku Búa @ Cafe Ku Búa

 

Facebook Comments