[Clip] Tôi, Bút Chì

Tôi, Bút Chì, Tác giả: Leonard Read

Một trong những bài văn kinh tế vĩ đại nhất.

Đây là thế giới mà chúng ta đang sống. Nếu ta không được bao quanh bởi nó mỗi ngày, nếu ta không có nó để được cấp phép, chúng ta sẽ chết điếng bởi vì sự phức tạp và chói lóa của nó. Đây là một thứ rất bình thường và quen thuộc, cây bút chì gỗ. Bạn có thể nghĩ một cây bút chì thật quá đơn giản.

Có thể bạn đã sử dụng nó cả trước khi bạn biết đọc và viết. Nhưng nó quen thuộc không đồng nghĩa rằng nó cũng đơn giản trên thực tế, nó rất phức tạp, tỉ mẩn, xinh đẹp và tao nhã. Sự tồn tại của nó không phải bất kỳ ai cũng thật sự hiểu được. Đây là những nguyên liệu cơ bản. Bên trong một cây bút chì. Than chì, gỗ tuyết tùng, kim loại và cao su. Nhưng nếu bạn đã có tất cả các thành phần của một cây bút chì ngay trước mặt, bạn có làm ra được nó?

Nó không đơn giản như bạn nghĩ. Trong thực tế, với không một người nào trên thế giới cũng không thể làm điều này mà không có sự giúp đỡ của vô số người khác. Và đây chính là chìa khóa để thấu hiểu thế giới. Cây bút chì đó cũng giống bạn và tôi. Nó là kết quả của một cây gia phả rộng lớn và phức tạp.

Một bản giao hưởng về hoạt động của con người trải khắp toàn cầu. Thông qua công việc và kiến thức, một số người đã góp 1 tay vào việc tạo nên một cây bút chì đơn giản. Không giống như cây gia phả, việc này bắt đầu chỉ với một nhánh cây tổ tiên lớn nhất của bút chì là một cây tuyết tùng ở Tây Bắc Thái Bình Dương. Nhưng người tiều phu đốn gỗ cũng là tổ tiên của nó, và những người này không làm việc một mình.

Họ nhận được sự hỗ trợ bởi nhiều người và những công nghệ sản xuất máy cưa cùng với vô số công cụ khác mà họ sử dụng. Cũng là tổ tiên của cây bút chì. Như một người bồi bàn bên cạnh thực khách người bán bữa ăn cho những tiều phu không nói rằng hàng ngàn người đã tham gia vào sản xuất bữa ăn đơn giản này. Vượt qua không gian của một mạng lưới phát triển, những con đường, vận tải, những con thuyền, hệ thống kết nối và những người đã thiết kế xây dựng và duy trì nó. Tất cả họ đều cần thiết để mang lại một số lượng đến các xưởng và nhà máy để sử dụng chúng.

Tất cả họ đều là tổ tiên của cây bút chì. Và kể cả với công việc của tất cả họ và đến giờ ta đã có được màu gỗ đen, một nửa phần gỗ của cây bút chì. Nhưng cây tổ tiên của nó thì lớn hơn và tốn kém hơn. Than chì được khai thác ở Trung Quốc và Sri Lanka. Tại nhà máy bút chì là hỗn hợp với đất sét, nhiệt và những nguyên liệu khác trước khi nó được ép, sấy khô, bỏ vào lò và nung lên. Nhiều người đến từ các châu lục khác nhau, văn hóa khác nhau, hợp tác để kết hợp những nguyên liệu đó lại với nhau bằng sáp ong và lò nung và những trang thiết bị trên toàn thế giới.

Hai thứ này là các tổ tiên của cây bút chì và cũng giống hệt như cục tẩy, với những bộ phận đến từ khắp nơi trên thế giới. Nó là kết quả cuối cùng của sự phức tạp tương tự và các nhánh kỳ lạ của cây gia phả. Như là vòng sắt đệm, nhóm kim loại làm từ những nguyên liệu được khai thác, tinh chế và vận chuyển từ khắp nơi trên thế giới. Mỗi một phần của cây bút chì là kết quả của sự phối hợp và hợp tác của hàng triệu người, họ cùng nhau tạo nên một quá trình liên tục thay đổi và thích ứng.

Một sự thay đổi trong khả năng hoặc chi phí vật liệu từ một nơi có thể làm cho các nguồn khác mong muốn hơn và quá trình thay đổi, thích nghi một cách êm ái. Và có một thực tế rằng vẫn còn sự vắng mặt đáng sửng sốt của một quân sư của bất kỳ ai có thể điều hành vô số những hoạt động để mang lại cây bút chì này. Mỗi thành viên của cây gia phả này chỉ cung cấp một lượng nhỏ cần thiết để tạo nên một cây bút chì.

Họ tự nguyện, không bởi vì họ thật sự muốn hay thích những cây bút chì này. Nhưng vì họ làm việc để tạo nên sự trao đổi việc lao động và kỹ năng của họ để nhận thù lao và mua những gì họ muốn và cần. Thứ bạn đang thấy là một thị trường đang làm việc. Cấu hình tự phát của năng lượng sáng tạo của hàng triệu người với những kỹ năng và tài nghệ khác nhau được tổ chức một cách tự nguyện để đáp ứng lại những nhu cầu và ước muốn cần thiết của con người. Như được dẫn dắt bởi một bàn tay vô hình để thúc đẩy một kết quả mà không đến từ bất kỳ ý định nào.

Mỗi giây chúng ta sống, chúng ta hưởng lợi từ những sản phẩm của việc hợp tác tự phát, tự nguyện. Đó là thế giới hiện đại, và nó thật kỳ diệu. Nó phức tạp và trở nên tốt hơn mỗi ngày. Miễn là mọi người được tự do tương tác với nhau. Nếu ta có thể truyền đi nguồn năng lượng sáng tạo vô hạn của loài người thì không hề có giới hạn cho những gì mà ta có thể hoàn thành.

[Bé Sao & Ku Búa @ CAFEKUBUA.COM]

Theo Leonard Read & I, Pencil Movie

Facebook Comments